เมื่อมีตัวแทนประกันชีวิตมาเสนอขายประกันชีวิต ท่านจะต้องอ่านและทำความเข้าใจใน แบบประกันชีวิตที่เสนอขาย ผลประโยชน์ที่จะได้รับเงื่อนไข และข้อยกเว้นต่างๆ รวมถึง เบี้ยประกันภัยที่จะชำระก่อนที่จะตัดสินใจทำประกันชีวิต

ก่อนจะซื้อประกันชีวิตจะต้องพิจารณาวัตถุประสงค์ของการทำประกันชีวิตระยะเวลา คุ้มครองที่ต้องการจำนวนเงินเอาประกันภัย และความสามารถชำระเบี้ยประกันภัยได้โดย ไม่เดือดร้อนตลอดระยะเวลาที่กำหนด ขอยกตัวอย่างดังตารางต่อไปนี้

เมื่อมีตัวแทนประกันชีวิตมาเสนอขายประกันชีวิต ท่านจะต้องอ่านและทำความเข้าใจใน แบบประกันชีวิตที่เสนอขาย ผลประโยชน์ที่จะได้รับเงื่อนไข และข้อยกเว้นต่างๆ รวมถึง เบี้ยประกันภัยที่จะชำระก่อนที่จะตัดสินใจทำประกันชีวิต

ในการสมัครทำประกันชีวิตนั้นจะต้องเตรียมเอกสารดังต่อไปนี้
•  ใบคำขอเอาประกันภัยที่กรอกถูกต้องและครบถ้วน
•  เบี้ยประกันภัยงวดแรก
•  สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนหรือสำเนาทะเบียนบ้านของผู้เอาประกันภัยและผู้รับผลประโยชน์
•  ในบางครั้งบริษัทประกันชีวิตอาจขอดูผลตรวจสุขภาพและเอกสารอื่นๆ

การพิจารณารับประกันภัยหมายถึง การที่บริษัทประกันชีวิตนำข้อมูลที่ได้รับจากผู้เอา ประกันภัยซึ่งได้กรอกไว้ในใบคำขอเอาประกันชีวิตมาตรวจสอบและตัดสินใจว่าจะรับ หรือไม่รับประกันภัย โดยพิจารณาในองค์ประกอบหลายๆ ด้าน ดังต่อไปนี้
•  พิจารณาถึงอาชีพว่ามีความเสี่ยงต่ออันตรายหรือชีวิตมากน้อยพียงใด เช่น อาชีพขี่มอเตอร์ไซด์รับจ้างจะมีความเสี่ยงสูงมากกว่าพนักงานบริษัท เป็นต้น ในส่วนของรายได้นั้นก็จะพิจารณาถึงความสามารถในการชำระเบี้ยประกันภัยรวมถึงจำนวนเงินเอาประกันชีวิตสูงเกินความจำเป็นหรือไม่
•  ข้อมูลการทำประกันชีวิตของผู้เอาประกันภัยที่มีผลบังคับทุกฉบับและ ที่กำลังยื่นขอเอาประกันภัยกับบริษัทประกันชีวิตอื่น รวมถึงข้อมูลการเคยถูกปฎิเสธการรับประกันชีวิตมาก่อน
•  ประวัติการรักษาพยาบาล
•  การแต่งตั้งผู้รับผลประโยชน์ ควรเป็นบุคคลในครอบครัวที่มีความสัมพันธ์ทางสายเลือด เช่น บิดา มารดา พี่ น้อง สามี ภรรยา บุตร เป็นต้น

การที่จะต้องตรวจสุขภาพก่อนการทำประกันชีวิตหรือไม่นั้น ขึ้นกับ
•  ข้อกำหนดของบริษัท โดยเป็นไปตามจำนวนเงินเอาประกันภัยที่ท่านขอซื้อและอายุ โดยทั่วไปหากจำนวนเงินเอาประกันภัยสูง หรือมีอายุมากก็จะมีการตรวจสุขภาพเป็นต้น
•  บริษัทประกันชีวิตพิจารณาจากคำแถลงสุขภาพในใบคำขอเอาประกันภัยซึ่งระบุว่าเคยมีประวัติการตรวจรักษาสุขภาพมาก่อนหรือมีโรคประจำตัว บริษัทอาจจะขอให้มีการตรวจสุขภาพเพิ่มเติมและขอประวัติการรักษาสุขภาพจากสถานพยาบาลที่เคยเข้ารับการรักษา

เมื่อได้รับกรมธรรม์ประกันภัยจากบริษัทประกันชีวิตแล้ว ขอให้ตรวจสอบความถูกต้อง หากไม่พึงพอใจด้วยสาเหตุใดก็ตามสามารถใช้สิทธิยกเลิกสัญญา (Free Look) โดยส่งคืน กรมธรรม์ประกันภัยมายังบริษัทประกันชีวิตภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ได้รับกรมธรรม์จาก บริษัทประกันชิวิต ซึ่งบริษัทประกันชีวิตจะคืนเบี้ยประกันภัย ที่เหลือจากการหักค่าตรวจ สุขภาพตามที่จ่ายจริง (ถ้ามี) และค่าใช้จ่ายของบริษัทฉบับละ 500 บาทแล้ว

เมื่อทำประกันชีวิตมาระยะเวลาหนึ่งแล้วไม่สามารถส่งเบี้ยประกันภัยต่อได้ จะมีแนวทาง
ให้เลือก 3 แบบ คือ
•  ขอรับเงินสด กรณีนี้ความคุ้มครองตามกรมธรรม์ประกันภัยจะสิ้นสุดทันทีจะนวนเงินสดที่ได้รับคืนจะเป็นไปตามจำนวนที่ระบุในตารางเวนคืนเงินสดที่แนบอยู่ท้ายกรมธรรม์ประกันภัย
•  ขอเปลี่ยนเป็นมูลค่าใช้เงินสำเร็จ กรณีนี้ระยะเวลาความคุ้มครองจะเท่าเดิมตามที่ระบุไว้ในกรมธรรม์ประกันภัย แต่จำนวนเงินเอาประกันภัยจะลดลง จำนวนเงินเอาประกันภัยใหม่จะเป็นไปตามจำนวนที่ระบุในตารางมูลค่าใช้เงินสำเร็จที่แนบอยู่ท้ายกรมธรรม์ประกันภัย
•  ขอเปลี่ยนเป็นมูลค่าขยายเวลา กรณีนี้จำนวนเงินเอาประกันภัยจะเท่าเดิมตามที่ระบุไว้ในกรมธรรม์ประกันภัย แต่ระยะความคุ้มครองใหม่จะเป็นไปตามที่ระบุไว้ในตารางมูลค่าขยายเวลาที่แนบอยู่ท้ายกรมธรรม์ประกันภัย

เพราะการซื้อประกันชีวิตเป็นการเฉลี่ยภัยในหมู่ผู้เอาประกันภัยด้วยกัน หากผู้เอา ประกันภัยรายใดเสียชีวิต บริษัทประกันชีวิตก็จะนำเงินจากเบี้ยประกันชีวิตของผู้เอา ประกันภัยทุกคนไปจ่ายให้กับผู้รับผลประโยชน์ของผู้ที่เสียชีวิต ดังนั้น เหตุที่มูลค่าเวนคืน เงินสดมีมูลค่าน้อยกว่าเพราะเบี้ยประกันภัยที่ท่านชำระมาแล้วส่วนหนึ่งจะถูกนำไปจ่าย ให้แก่ผู้เอาประกันภัยรายอื่นที่เสียชีวิต

ใบรับเงินค่าเบี้ยประกันภัย คือ หลักฐานที่ใช้อ้างอิงว่าผู้เอาประกันภัยได้ชำระเงินค่าเบี้ย ประกันภัยให้แก่บริษัทประกันชีวิตแล้ว โดยทั่วไปใบรับเงินได้จำแนกออกเป็น “ ใบรับเงิน ค่าเบี้ยประกันภัยงวดแรก ” และ “ ใบรับเงินค่าเบี้ยประกันภัยงวดต่อไป ” “ ใบรับเงินค่าเบี้ยประกันภัยงวดแรก ” แสดงถึงการมีผลบังคับของกรมธรรม์ประกันภัย โดยปกติแล้วเมื่อชำระเบี้ยประกันภัยงวดแรกพร้อมส่งใบคำขอเอาประกันภัยให้บริษัท ประกันชีวิต หากบริษัทประกันชีวิตไม่เรียกขอหลักฐานใดๆ เพิ่มเติมภายใน 30 วัน ถือว่า บริษัทประกันชีวิตยอมรับประกันภัยแล้วโดยอัตโนมัติ ในการชำระเบี้ยประกันภัยทุกครั้งไม่ว่าจะเป็นการชำระผ่านตัวแทนประกันชีวิตหรือชำระ โดยตรงต่อบริษัทประกันชีวิต ผู้เอาประกันภัยควรเรียกรับ “ ใบรับเงิน ” เพื่อเป็นหลักฐาน การชำระเงิน เพราะใบรับเงินนี้จะเป็นหลักฐานแสดงความสมบูรณ์ของกรมธรรม์ ประกันภัยของท่าน ว่าท่านจะมีสิทธิ์ได้รับผลประโยชน์ตามที่ระบุไว้ในสัญญา

การชำระเบี้ยประกันภัยตรงเวลามีผลให้กรมธรรม์ประกันภัยไม่ขาดอายุ ส่งผลต่อการ ได้รับสิทธิประโยชน์อย่างครบถ้วนตามสัญญาประกันชีวิต การชำระเบี้ยประกันภัยทุกครั้ง หากชำระผ่านตัวแทนประกันชีวิตควรเรียกใบรับเงินชั่วคราว หากชำระผ่านช่องทางอื่น ควรเก็บหลักฐานการชำระเงินไว้ทุกครั้ง จนกว่าจะได้รับใบรับเงินตัวจริงจากบริษัทประกัน ชีวิต เพื่อรักษาสิทธิประโยชน์ของตัวท่านเอง

เหตุผลที่ต้องแจ้งการเปลี่ยนแปลงที่อยู่ให้บริษัทประกันภัยทราบก็เพื่อ บริษัทประกันภัยจะ ได้จัดส่งเอกสารหลักฐานต่างๆ เช่น ใบเตือนแจ้งการชำระเบี้ยประกันภัย ใบเสร็จรับเงินค่า เบี้ยประกันภัย หรือหลักฐานอื่นๆ ให้แก่ท่านได้อย่างครบถ้วนอีกทั้งในกรณีที่ต้องมีการ จ่ายเงินคืนให้แก่ผู้เอาประกันภัย เช่น เงินคืนตามกำหนดเวลาหรือเงินครบกำหนดสัญญา ผู้เอาประกันภัยจะได้รับเงินดังกล่าวอย่างครบถ้วนและการแจ้งผู้เอาประกันภัยจะต้องแจ้ง ให้บริษัทประกันชีวิตรับทราบเป็นลายลักษณ์อักษรโดยตัวผู้เอาประกันภัยเองเท่านั้นใน กรณีที่มีการจ่ายเงินให้แก่ผู้เอาประกันภัย ไม่ว่าจะเป็นเงินปันผล เงินคืนตามระยะเวลา หรือเงินครบกำหนดสัญญา จะได้สามารถติดต่อผู้เอาประกันภัยได้

การกู้ยืมเงินโดยใช้กรมธรรม์ประกันชีวิตที่ยังมีผลบังคับอยู่มาเป็นหลักประกันการกู้ยืมเงิน ได้ โดยจำนวนเงินที่จะกู้ยืมจะได้ไม่เกินมูลค่าเงินสดตามที่ระบุไว้ในท้ายกรมธรรม์ประกัน ชีวิต

ในกรณีที่ผู้เอาประกันภัยได้ชำระเบี้ยประกันภัยจนกรมธรรม์ประกันชีวิตมีมูลค่าเงินสด เกิดขึ้นแล้ว หากผู้เอาประกันภัยมิได้ชำระเบี้ยประกันภัยงวดต่อไปภายในระยะเวลาที่ กำหนด บริษัทจะมีการทำการกู้ยืมเงินเพื่อชำระเบี้ยประกันภัยงวดต่อไปให้โดยอัตโนมัติ ทั้งนี้เพื่อให้กรมธรรม์ประกันชีวิตนั้นยังคงมีผลบังคับต่อไป โดยบริษัทประกันชีวิตจะคิด ดอกเบี้ยการกู้ยืมจากผู้เอาประกันภัยตามอัตราดอกเบี้ยที่ได้ระบุไว้

เพื่อสนองความต้องการของผู้เอาประกันภัยที่ต้องการความคุ้มครองเพิ่มมากขึ้นจากความ คุ้มครองด้านการมีชีวิตอยู่หรือการตาย บริษัทประกันชีวิตจึงได้มีรูปแบบความคุ้มครอง ต่างๆ เพิ่มขึ้น เช่น การประกันภัยอุบัติเหตุส่วนบุคคล การประกันภัยค่ารักษาพยาบาล และผ่าตัดในโรงพยาบาล การประกันภัยโรคร้ายแรงและอื่นๆ อีกมาก ทั้งนี้การที่ผู้เอาประกันภัยจะสามารถเลือกซื้อความคุ้มครองพิเศษนี้ได้จะต้องเลือกซื้อ กรมธรรม์ประกันชีวิตหลักก่อนแล้ว จึงค่อยซื้อความคุ้มครองพิเศษนี้ในรูปแบบของสัญญา เพิ่มเติม โดยสัญญาเพิ่มเติมที่ซื้อนี้จะเป็นสัญญาปีต่อปี

บริษัทประกันชีวิตจะจ่ายเงินตามกรมธรรม์ประกันชีวิตในกรณีดังต่อไปนี้
•  จ่ายเงินผลประโยชน์ให้ผู้เอาประกันภัยในระหว่างอายุสัญญาตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ ในกรมธรรม์ประกันภัย
•  จ่ายเงินเอาประกันภัยและผลประโยชน์ให้ผู้เอาประกันภัยเมื่อสัญญาครบกำหนด
• จ่ายเงินเอาประกันภัยให้ผู้รับผลประโยชน์เมื่อผู้เอาประกันภัยเสียชีวิตระหว่างที่สัญญาประกันชีวิตมีผลบังคัยอยู่

(1) ผู้เอาประกันภัยฆ่าตัวตายภายใน 1 ปี นับจากวันทำสัญญาประกันชีวิต
•  ผู้เอาประกันภัยถูกผู้รับผลประโยชน์ฆ่าตายโดยเจตนา
•  มีการเรียกร้องเงินตามกรมธรรม์ประกันชีวิตโดยทุจริต

(1) กรณีเสียชีวิต หลักฐานที่ใช้ในการเรียกร้องแยกเป็น 3 กรณี คือ
•  กรณีเสียชีวิตโดยปกติ เช่น การเสียชีวิตโดยการเจ็บป่วยด้วยโรคต่างๆ หรือ ชราภาพ เป็นต้น
•  แบบฟอร์มการเรียกร้องการเสียชีวิต
•  ใบรับรองแพทย์
•  ใบมรณะบัตร
•  สำเนาบัตรประชาชน สำเนาทะเบียนบ้าน ของผู้เอาประกันภัย และผู้รับผลประโยชน์
•  กรมธรรม์ประกันชีวิต
•  กรณีเสียชีวิตโดยผิดปกติ เช่น ฆ่าตัวตาย , ถูกผู้อื่นทำให้ตาย , ถูกสัตว์ทำร้ายตาย ายโดยอุบัติเหตุ , ตายโดยไม่ปรากฎเหตุ , ต้องมีหลักฐานเพิ่มเติมดังนี้
•  สำเนาบันทึกประจำวัน
•  สำเนารายงานการชัณสูตรพลิกศพ
•  ตายโดยผลของกฎหมาย กรณีหายไปจากภูมิลำเนา โดยไม่มีใครเห็นถือว่าเป็นบุคคลสาบสูญต้องมีหลักฐานเพิ่มเติมคือ คำสั่งศาลที่สั่งให้เป็นคนสาบสูญ

(2) กรณีอยู่ครบกำหนดสัญญา หลักฐานที่ใช้ในการเรียกร้องมีดังนี้
•  แบบฟอร์มการเรียกร้อง
•  กรมธรรม์ประกันชีวิต
•  บัตรประชาชนของผู้เอาประกันภัย